Nowy przepis, nowe horyzonty
W 2025 roku w polskim Kodeksie cywilnym pojawiła się nowa forma sporządzania testamentu — tzw. testament audiowizualny. W przeciwieństwie do klasycznych form (pisemnej, notarialnej, a w szczególnych sytuacjach ustnej), przewiduje on możliwość utrwalenia oświadczenia woli testatora w formie nagrania — wideo lub audio — zachowując jednocześnie wymogi formalne przewidziane przez ustawodawcę
Kluczowe założenia testamentu audiowizualnego:
- Jasna identyfikacja testatora na nagraniu i wyraźne sformułowanie woli,
- Nagranie na trwałym nośniku, z określeniem daty i miejsca,
- Złożenie nagrania do sądu, który weryfikuje jego autentyczność i wolę.
Zmiana ta dostosowuje prawo do realiów XXI wieku, kiedy w sytuacjach podbramkowych — np. nagłą chorobą — ciężkie jest sporządzenie testamentu w formie pisemnej. Dzięki technologii (smartfon, kamera) możliwe staje się szybkie, autentyczne wyrażenie ostatniej woli.
Głębsza refleksja: prawo spotyka człowieka i technologię
Ten przepis nie tylko ułatwia formalność — on cyfrowo humanizuje prawo:
- Zaufanie zamiast formalizmu — zobaczenie testatora na nagraniu buduje większą autentyczność niż sam podpis.
- Człowiek w centrum prawa — prawo przestaje być suchą regulacją, a staje się lustrem naszych emocji, stanów i potrzeb w kryzysowych chwilach.
- Technologia ustrój humanitarny — przy wykorzystaniu zwykłego smartfona prawo staje się bliżej zwykłego człowieka, a nie tylko ekspertów (notariuszy, prawników).
Naturalnie, pojawiają się też wyzwania: autentyczność nagrania, ryzyko fałszerstwa, utrata nośnika. Tu sąd staje się strażnikiem, którego zadaniem jest zapewnienie, by technologia służyła woli, a nie ją zniekształcała
